Innlegg

Utseld for havrekjeks

Vi reiser gjennom Våtedalen. Følger lukta av nybaka havrekjeks. Det ryktast at dei er så populære at nokon reiser heilt frå Sotra til Byrkjelo for å sikre seg ein pakke av Bakar Jon sine Havrekjeks. Då Kortmat er innom er dei så klart utseld, men bakar og butikksjef Hilde Fjellestad er i gang med ei ny deig. Ho har vore oppe sidan morgonskifte hennar starta kl. tre i natt.

–  Vi produserer ca. 1000 slike for dagen. No i sommar så lagar vi dei kvar dag og elles tre til fire gongar i veka, fortel ho.

Fjellestad rullar ut deig i raskt tempo, og Anita Helgheim skjer ut rette ruter som Åse Aamot Evebø steikar i omnen heilt bakarst i lokalet. Varmen ligg som eit teppe rundt oss, og etter i stund tek ho ut brett med perfekte og gyllenbrune kjeks som duftar av søt havre. Når dei har kjølt seg ned blir dei stabla saman i esker og plassert på hyllene i butikken som ligg vegg i vegg med bakeriet. Bakar Jon sender også ut havrekjeks til andre Coop Extra-butikkar.

 

Bikka 100

Bakar Jon var opphaveleg eit bakeri tilknytt ein vanleg daglegvarehandel. For fem år sidan blei bedrifta ein del av Coop Vest og deira lokalmatsatsing. Tanken var at Bakar Jon skulle vere eit «lokalt spiskammers» der kundane finn gode lokale produkt med basis i lokale råvarer. I byrjinga hadde spesialbutikken 20 produsentar å vise til i hyllene sine. I dag har dei bikka 100.

– Då vi først starta var det vanskeleg å finne fram til produsentane, men no merker vi at de blir lettare å finne gode produkt og det er veldig kjekt. No må eg til og med takke nei til enkelte produsentar, så ein kan seie at vi har eit luksusproblem, smiler Fjellestad.

 

 

Sesongens favorittar

Mange av varene har dei inne heile året, medan andre er sesongbasert. No mot sommaren og hausten går det mykje i poteter og anna grønt, bær og frukt, og grillmat så klart.

– Nokon av sommarfavorittane er mellom anna kjekjøtt og Jølstraauren som er perfekt på grillen, seier ho.  

Den lokale maten kjem dermed ikkje langvegs frå. Kandal Kjøtt er like i nærleiken, og det same er Påldtun Frukt og Bær på Sandane, og Jølster, der Jølstraauren held til, passerte vi på vegen hit frå Florø. Blant lokalmatprodukta er det honningen frå Voss som har reist lengst.

 

(artikkelen fortset under bildet) 

Hilde Fjellestad likar utfordringane ho møter på som butikksjef hos Bakar Jon som spesialiserer seg på lokal mat.

 

Likar utfordringa

– Ein stor del av jobben min går ut på å ringe rundt å bestille produkt direkte frå produsentane. Det er ikkje slik som i ein vanleg daglegvarehandelen der ein kanklikke seg inn på ei side og få det meste frå ein leverandør. Her blir det ofte 90 telefonar før alle varene er på veg. Så det er ein annleis måte å drive butikk på, men eg likar utfordringa, innrømmer Fjellestad.

Ho gjekk sjølv i lære hos Bakar Jon som starta bakeriet, og han hadde gått i lære hos sin far. I januar i år tok ho over som butikksjef, som den første utanfor familien, men ho føler seg godt heime hos Bakar Jon og har jobba der i over 12 år. Med meir ansvar og fleire arbeidsoppgåver har ho tilsett Kristin Sandal som lokalmat-ansvarleg i butikken, og Sandal vil etter kvart overta den største delen av kontakta med leverandørane og bestilling av varer. Fjellestad er også på jakt etter ein kreativ konditor til bakeriet.

 

Best på lokalmat

–  Vi utviklar oss heile tida, likar å tenke nytt og skal no også bli eit kompetansesenter for lokalmat, fortel Fjellestad.  

Dei har nyleg pussa opp lokalet, med mellom anna nye kontor, og har no plass til eit kompetanseteam som kjem flyttande frå Førde.

Kompetansesenteret vil vere ein møteplass der produsentane kan komme med spørsmål om sine produkt og få rettleiing til å komme seg vidare i prosessen for å bli godkjent. Her vil dei få hjelp med å få alle papira i orden med omsyn til merking, mattilsynet og anna før dei får entre hyllene til Coop Vest-butikkane.

– Coop Vest brukar i dag mykje tid og penger på å vere rådgjevande organ for produsentane og dette ynskjer vi å samle hos Bakar Jon. Slik kan vi bygge kompetanse på lokal mat der, i tillegg til at dette skal vere plassen der vi tester om forbrukaren vil kjøpe nye produkt. Coop Vest vil vere best på lokalmat, og vår satsing på Bakar Jon er med på å forsterke den posisjonen, seier Geir Espe, administrerande direktør hjå Coop Vest.

 

Lokal mat på menyen

Bakar Jon blir på mange måtar eit endå viktigare sentrum for lokal mat i Sogn og Fjordane. Og med både bakeri, butikk og kafé er dei ein populær stoppestad og sosiale møteplass for både lokale og reisande. I sommar kjem dei besøkande til nyoppussa og utvida butikk med kjøpmannsdisk. Kaféen har også fått seg eit løft med lyse strøk maling og nye bord og stolar. Snart kjem det óg ferske menyar over kafédisken til Janne Marie Solheim der mykje av maten dei freistar med vil vere av det lokale slaget.

– Her kan dei besøkande få smake på lokale produkt som til dømes Kandal sin kjeburger som dei også kan få kjøpe med seg frå butikken, fortel Solheim, som er dagleg leiar for kaféen.  

Dei besøkande kan også plukke med seg så mange pakkar Bakar Jon Havrekjeks som dei vil. Det gjorde i alle fall vi, for det blir fort tomt igjen.  

 

Sjå bildeserie frå besøket hos Bakar Jon: 

 

Lokalt påskegodt på tur

Foto: Pralina i Ålesund har forma flotte påskeegg og påskeharar av sjokolade.

 

Det nærmar seg påske, påskegodt, påskeegg, fjell- og hyttekos. Dette er tida då vi kanskje puttar i oss meir godteri enn i jula. Kanskje blir det priskrig på smågodt og kvikklunsj på tur, men om du ønsker å prøve lokal sjokolade denne påska, så veit vi kor du finn den. Det begynner nemleg å bli ein del lokale versjonar av Willy Wonka her til lands. Så kvifor ikkje ta med nokre av desse lokale godbitane inn i påska?

Obs! Før vi tek for oss lista vil vi berre seie at det er ikkje alle produkta som er like enkle å få tak i. Det er nemleg ikkje alle som har nettbutikk. Men om du ikkje finn dei på nett, så er du kanskje så heldig at du skal forbi ein av desse stadane på veg til fjellet og/eller hytta?

Geiranger Sjokolade

Ved vakre Geirangerfjord finn ein eit tidlegare båthus som no er ein spennande sjokoladefabrikk. Der lagar dei mellom anna smakfulle sjokoladebitar med olivenolje og havsalt, nøtter, aprikos, blåmuggost, jordbær, bringebær, blåbær, chili, akevitt og whisky. Og favoritten blant dei reisande er visst ein sjokolade med brunost.

Om du er i nærleiken av Geirangerfjorden i påska, anbefaler vi at du tek turen innom. Geiranger sjokolade kan ein også kjøpe hos Stangeriet i Mathallen Oslo, Bakar Jon i Byrkjelo, Skikkelig Mat Sartorsenter utanfor Bergen, Porsgrund Outlet på Devoldfabrikken utanfor Ålesund, Travel Value Shopen på Vigra Flyplass, Smak i Lom, Mætt & Go i Kristiansund,  og Monicas Godteributikk i Bodø. Facebook-sida deira held deg elles oppdatert på kva som skjer i Geiranger Sjokolade si verd.

 

FJORDNÆR: Gerianger Sjokolade ligg vakkert til like ved Geirangerfjorden.  Foto: Geiranger Sjokolade

 

Knutholmen «Butikken»

Fredag 7. april opnar Knutholmen i Kalvåg ein heilt ny butikk som har eit breitt utval av varer innanfor interiør, gåver, lokalt brygg, handlaga sjokolade og mykje meir. Det er Martine og Martin frå Knutholmen som står for produksjonen av konfekten. Den blir laga i ei gammal sjøbu som heiter Sjøholt. Der har dei eit lite produksjonskjøkken kor dei blandar saman det beste av det beste, Valrhona-sjokolade, med sjølvlaga fyll utan konserveringsmidlar. Konfekten kjem i 12 forskjellige smakar og vil variere med sesong og tilgang. Dei har alt frå karamell og ganacher til ulike bærfyll, og sjokoladen er signert med Knutholmen sitt eige mønster. «Butikken»  held forresten også opent i påskehelga. Meir info og opningstider finn du her.

 

Meium Sjokolade

Meium Sjokolade er ein økologisk konfektfabrikk i Selbu kommune som lagar “tradisjonell nordisk konfekt” med mellom anna bjørk og einer, lokalt øl, molter, tindved, tyttebær, blåbær og blåmuggost frå Selbu Meieri (Selbu Blå), seterbrunost, gulrot, og tørka elgkjøtt eller reinkjøtt. Fabrikken gjekk i fjor av med prisen for årets nykommar med sin konfektsjokolade med gelé på ølsortar frå lokale bryggeri på Trøndersk Matfestival. I tillegg til sjokoladar av mange variantar, tilbyr dei også ein konfektmeny som passer til lokale og særprega øltypar. Dei sel sjokoladen sin på Bondens marknad og norske matfestivalar, og via eigen nettbutikk. På nettsida deira finn du også ei oversikt over utsalsstader for produkta deira.

 

Pralina i Ålesund

Hos Pralina på Emblem i  Ålesund får du kjøpt handlaga sjokolade direkte frå fabrikken. Sjokoladen er støypt for hand og laga etter eigne oppskrifter med lokale råvarer som mellom anna jordbær og bringebær frå Valldal, lokal honning og havsalt frå Gossen. I tillegg har dei sjokolade med flytande karamell, mokka og ikkje minst no til påske; marsipankonfekt med nougat! Pralina har sjølvsagt eigne påskeeegg med påskeharar og egg av ulik sjokolade. Ei oversikt over nokre forhandlarar finn du her.

 

Pralin Sjokoladeverkstad på Sandnes

Pascal Bulinckx er ein belgisk «chocolatier» og saman med Kone Mari R Andersen driv han Pralin Sjokoladeverkstad i Sandnes. Der lagar dei konfekt av den berømte belgiske sjokoladen Callebaut fra Belgia, eller praliner som dei kallar dei. I tillegg til Pralin melkesjokolade, mørk og lys sjokolade, har dei også sjokolade med fruktpuré av blåbær, pasjonsfrukt, bringebær og mango. All sjokoladen er handlaga med ferske naturlege ingrediensar, 100% kakaosmør og ingen konserveringsmidlar. Sjokoladen deira kan du kjøpe via nettbutikken deira, eller om du er i Sandnes kan du ta turen innom butikken og kaféen deira i Langegata 34.

 

PRALIN: Sjokoladen til Pralin Sjokoladeverkstad i Sandnes får du kjøpt både på nett og i butikken deira. Foto: Pralin Sjokoladeverskstad

 

Sjokoladesalongen i Vestfossen

Sjokoladesalongen i Vestfossen kan skilte med belgisk sjokolade, ferske råvarer og Norges beste konditor som nyleg vart krona under Konditor NM på smaksmessa på Lillestrøm. Dei har herlege sjokoladebitar med silkemjukt fyll utan noko form for konserveringsmidlar. Sjokoladetrøfler og sjokoladebrekk er blant sortimentet. Produkta finn du i kaféen og sjokoladebutikken deira i Vestfossen, storgata 61, og i ein del butikkar/gardsbutikkar kor Eventyrsmak sel varene sine.

 

Sognefjord Sjokolade

Sognefjord Sjokolade er ein sjokoladefabrikk i Marifjøra ved Sognefjorden driven av Paul og Franka Fransen. Dei hentar inspirasjon frå omgivnaden ved Sognefjorden og smeltar saman dei gode smakane frå lokale ingrediensar i Luster med belgisk sjokolade. Du finn mellom anna jordbær og bringebær frå Bollingberg Gard, eplejus frå Kroken Frukt og Bær, pærejus frå Eplet Bed & Apple og honning frå Lustrahonning i sjokoladebitane deira. Dei har eige sjokoladeutsal frå Kafe Marifjøra, og sjokoladen deira er også å få tak i hos Bakar Jon, Coop Extra Førde, Coop Extra Stryn, Lustrabui Sogndal og Lustrabui Luster.

 

Påskekonkurranse

Saman med Geiranger Sjokolade, Knutholmen «Butikken», Pralin Sjokoladeverkstad, Pralina og Sognefjord Sjokolade har vi laga til ei påskeoverrasking med lokale godbitar som kan bli di. Delta i konkurransen på Facebook-sida vår!

Familien Havåg lever berre på norsk mat

Familien Havåg frå Sunnmøre følte seg lurt i matbutikken av villeiande produktnamn og fine bilde av norsk natur og norske flagg. Dei bestemte seg for å gjere noko med det, og i november i fjor starta dei ei kulinarisk reise: Prosjekt Norges Matfat. Familieprosjektet går ut på at dei berre skal ete norsk og lokalprodusert mat i eitt år. Fire månader inn i prosjektet har vi tatt ein kortprat med Lene Havåg, mor og sjølvutnemnd prosjektleiar,  for å høyre korleis det går, kva utfordringar og godar dei møter på undervegs, og kva tips dei har til andre som let seg inspirere.

Kva inspirerte dykk til å starte prosjektet?

– Vi følte oss ofte lurt i matbutikken av villeiande produktnamn, fine bilde eller flagg. Det var vanskeleg å få tak i lokaldyrka grønsaker og mat frå småprodusentar. Vi følte også at vi levde i ei overflod av mat, der alt kan kjøpast uansett årstid. Vi ønsker heller å ete ut i frå sesong. Finne gleda igjen over dei små tinga, som den første rabarbraen som kjem om våren eller smaken av småkaker til jul.

Vi vil også ha ærleg mat. Bønder som leverer reine råvarer, og som får betalt for det, og matprodusentar som ikkje legg skjul på kva produktet inneheld og kor det kjem frå. Vi ønsker butikkar som sel sesongbaserte varer, kortreist mat og med mindre emballasje.

Kva utfordringar møter de på no når de berre skal ete norsk mat?

– Dårleg merking av opphavs- og produksjonsland. Mange produkt utgjer seg for å vere norske, men er enten produsert i utlandet eller basert på importerte varer. Det er også vanskeleg å ete ute.  

Mange seier at vi må gå så mange omvegar for å få tak i lokalprodusert mat. Kva tenker du om det, og korleis har prosjektet forandra handlerutinane dykkar?

– Ja! Dei fleste dagligvarebutikkar har eit lite utval, og her er nokon betre enn andre. Det finnast ikkje butikkar i vårt nærområde kor vi kan handle alle kvardagsvarene som vi treng. Vi handlar litt her og litt der, direkte frå bonden, bestiller på nett eller frå bondens marknad og liknande. Her er det heilt klart eit forbetringspotensiale. For i prosjektet er det greitt å handle på denne måten, men det burde vere mykje enklare å få tak i den norske maten.

Er det nokon produkt som er spesielt vanskelege å få tak i?

– Norsk mjøl må ein på spesialbutikk eller bestille på nett for å få tak i. Vi har enno ikkje lukkast med å få tak i norsk eddik. Det er mange småprodusentar som sel eddik, men det er då fransk eddik som er smakstilsatt med til dømes norske bringebær. Det har også vore vanskeleg å finne ei nøytral olje. Den norske rapsoljen er veldig kraftig på smak, og eignar seg ikkje til å lage for eksempel majones.

Har prosjekta ført til at de har funne fram til nokon nye smaksopplevingar eller fått augo opp for nye matrettar?

– Vi et mykje meir fisk. Kål, byggryn og poteter har også fått ein stor plass i vårt kjøkken og vi bruker dei på nye måtar. Mellom anna byggotto og potetlasagne er blitt nye middagsfavorittar!

Er det andre rutinar eller vaner som har endra seg heime hos dykk etter at de starta prosjektet?

– Matgleda! Vi set større pris på maten, for vi har gjerne måtte gjere ein jobb før den ligg på middagsbordet vårt.

Vi handlar på ein anna måte også. Når eg får tak i gode råvarer så kjøper eg inn mykje og lagrar den i boda eller i frysaren.

Kva respons får du frå folk når dei høyrer om prosjektet dykkar?

– Utelukkande positive tilbakemeldingar. Dei fleste synes det er bra det blir satt fokus på. Dei begynner å kikke i sine eigne skap og skuffer, og blir overraska over kor lite av maten som er norsk.

Kva tips har du til andre som let seg inspirere, og som går med tankar om å ete meir norsk lokalprodusert mat?

– Når du vet kor maten kjem frå og kven som ha laga den, smaker alt så mykje betre. Visst fleire kjøper norsk mat, vil utvalet og tilgangen bli betre og det vil bli enklare for alle å få tak i den gode maten.

Og dersom det er eit praktisk tips for korleis ein kan begynne i det små?
– Vel norske matvarer der du har moglegheit til det. Kjøp ut i frå sesong, og så lokalprodusert som mogeleg. Sjå etter Nyt Norge eller Spesialitetmerket, då er du sikker på at råvarene er norsk og at den er produsert i Norge. Har du lagringsplass ville eg henta poteter, rotgrønsaker, løk og andre lagringsdyktige grønsaker hos bønder i nærområdet ditt. Kjøtt er også fint å kjøpe direkte frå bonden. Følg med i lokalavisa, oppslagstavler eller på nett. Mange sel heilt eller halvt lam på hausten. Kje, fjellgris, og økologisk oksekjøtt er også mogeleg å bestille på nett.

 

Prosjekt Norges Matfat

Vil du vite meir om prosjektet til familien Havåg, og følgje med dei undervegs kan du besøkje bloggen deira her. Der finn du gode oppskrifter og tips til korleis du kan ete meir norsk mat.